แผนบริหารจัดการ
โรงเรียนขนาดเล็ก ระยะ 5 ปี
สรุปแนวทางบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน พร้อมสถานการณ์โรงเรียนขนาดเล็ก รูปแบบการบริหารจัดการ 3 รูปแบบ เป้าหมายรายปี และบัญชีรายชื่อโรงเรียนในภาคผนวก
🔍 ทำไมต้องมีแผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก?
จำนวนประชากรวัยเรียนที่ลดลง การย้ายถิ่นฐาน และการเลือกสถานศึกษาของผู้ปกครอง ส่งผลให้โรงเรียนหลายแห่งมีจำนวนนักเรียนลดลง จนกลายเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก
โรงเรียนบางแห่งประสบปัญหาครูไม่ครบชั้น ครูรับผิดชอบหลายวิชา งบประมาณจำกัด และขาดแคลนสื่อหรือแหล่งเรียนรู้ ขณะที่บางแห่งมีความจำเป็นต้องคงอยู่ เพื่อให้เด็กในพื้นที่ห่างไกลเข้าถึงการศึกษา
สพฐ. จึงกำหนดแผนบริหารจัดการระยะ 5 ปี เพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน ลดความเหลื่อมล้ำ และจัดสรรทรัพยากรให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่
📊 สถานการณ์โรงเรียนขนาดเล็กในสังกัด สพฐ.
ข้อมูล DMC ณ วันที่ 10 มิถุนายน 2569 ตามที่ระบุในเอกสาร
🎯 หลักสำคัญในการบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก
การกำหนดแนวทางบริหารจัดการต้องพิจารณา คุณภาพผู้เรียน โอกาส ความเสมอภาค และความปลอดภัย ควบคู่กับความคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากร
- ใช้ข้อมูลจริงประกอบการวิเคราะห์และตัดสินใจ
- พิจารณาความจำเป็นของโรงเรียนเป็นรายแห่ง
- คำนึงถึงเส้นทาง ระยะทาง และความปลอดภัยของนักเรียน
- รับฟังความคิดเห็นผู้ปกครองและชุมชน
- พิจารณาคุณภาพและความพร้อมของโรงเรียนที่รองรับ
- มุ่งพัฒนาผลลัพธ์ของผู้เรียน ไม่ใช่เพียงลดจำนวนโรงเรียน
🏫 3 รูปแบบการบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก
กดอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมของแต่ละรูปแบบ
🌱 พัฒนาและคงสภาพโรงเรียน
เหมาะกับโรงเรียนที่ยังมีความจำเป็นต้องจัดการศึกษา ในพื้นที่เดิม เช่น พื้นที่ห่างไกลหรือเดินทางลำบาก
อ่านแนวทางเพิ่มเติม
- คงสถานะและจัดการศึกษา ณ โรงเรียนเดิม
- จัดทำแผนพัฒนาคุณภาพเฉพาะโรงเรียน
- พัฒนาครูด้านการจัดการเรียนรู้คละชั้น
- ใช้ DLTV และสื่อเทคโนโลยีสนับสนุนครู
- ร่วมมือกับผู้ปกครองและภาคีเครือข่าย
- ติดตามจำนวนนักเรียนและคุณภาพรายปี
🤝 เรียนรวมกับโรงเรียนที่มีคุณภาพหรือมีความพร้อม
พิจารณาการนำนักเรียนบางชั้นหรือทุกชั้น ไปเรียนกับโรงเรียนที่มีความพร้อมมากกว่า เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา
อ่านแนวทางเพิ่มเติม
กรณีที่ 1 เรียนรวมบางชั้นหรือบางช่วงชั้น เช่น นำนักเรียนบางระดับชั้นไปเรียนที่โรงเรียนหลัก โดยโรงเรียนเดิมยังจัดการศึกษาบางระดับชั้น
กรณีที่ 2 เรียนรวมทุกชั้นเรียน นำนักเรียนทั้งหมดไปเรียนรวมกับโรงเรียนหลัก พร้อมวางแผนเรื่องครู ทรัพยากร และการเดินทางของนักเรียน
ต้องพิจารณาความปลอดภัย ความพร้อมของสถานศึกษาหลัก และรับฟังความคิดเห็นผู้เกี่ยวข้อง ก่อนดำเนินการตามระเบียบ
🏡 บริหารโรงเรียนที่ไม่มีผู้เรียน
สำหรับโรงเรียนที่มีนักเรียน 0 คน โดยให้ความสำคัญกับการใช้พื้นที่ อาคาร และทรัพยากรของรัฐอย่างคุ้มค่า
อ่านแนวทางเพิ่มเติม
- สำรวจพื้นที่ อาคาร ที่ดิน และครุภัณฑ์
- จัดทำแผนการใช้ประโยชน์ทรัพยากร
- ส่งเสริมการใช้พื้นที่ร่วมกับหน่วยงานอื่น
- พัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้หรือพื้นที่บริการชุมชน
- ดำเนินการตามกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง
- ติดตามประเมินผลการใช้ประโยชน์พื้นที่
📅 เป้าหมายบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ปี 2569–2573
แผนกำหนดเป้าหมายรวม 5,813 แห่ง แบ่งตามช่วงจำนวนผู้เรียนและปีการศึกษา ดังนี้
| ปีการศึกษา | จำนวนโรงเรียน | กลุ่มเป้าหมาย |
|---|---|---|
| 2569 | 583 | ไม่มีนักเรียน 286 แห่ง และมี 1–10 คน 297 แห่ง |
| 2570 | 655 | นักเรียน 11–20 คน |
| 2571 | 1,105 | นักเรียน 21–30 คน |
| 2572 | 1,554 | นักเรียน 31–40 คน |
| 2573 | 1,916 | นักเรียน 41–50 คน |
| รวม 5 ปี | 5,813 | เป้าหมายการบริหารจัดการตามแผน |
หมายเหตุ: เป็นตัวเลขเป้าหมายตามแผน ไม่ใช่จำนวนโรงเรียนที่ดำเนินการแล้ว หรือจำนวนโรงเรียนที่ถูกยุบ
📚 แนวทางยกระดับคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก
ส่งเสริมการอ่าน การเขียน การคิดคำนวณ และการพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล โดยใช้ข้อมูล RT, NT, O-NET และการประเมินในชั้นเรียนตามความเกี่ยวข้อง
พัฒนาครูด้านการสอนคละชั้น Active Learning การใช้เทคโนโลยี และการสร้างเครือข่าย PLC พร้อมลดภาระงานที่ไม่จำเป็น
ใช้ DLTV, OBEC Content Center และสื่อการเรียนรู้ที่เหมาะสม เพื่อเพิ่มโอกาสทางการศึกษา โดยเทคโนโลยีสนับสนุนการทำงานของครู
ส่งเสริมครูผลิตและใช้สื่อหรือนวัตกรรม เพื่อแก้ปัญหาผู้เรียนจริง โดยพิจารณาจากผลลัพธ์ที่เกิดกับผู้เรียน
ปรับการนิเทศจากการตรวจเอกสาร ไปสู่การพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ ผ่านการนิเทศเชิงพื้นที่และออนไลน์
ส่งเสริมอาคารสถานที่และแหล่งเรียนรู้ ที่เหมาะสมกับวัย พร้อมระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน รวมถึงการเดินทางที่ปลอดภัย
🗺️ School Mapping คืออะไร และสำคัญอย่างไร?
แผนกำหนดให้ใช้ข้อมูล School Mapping เป็นฐานประกอบการวิเคราะห์ และกำหนดแนวทางบริหารจัดการโรงเรียนรายแห่ง เพื่อให้การตัดสินใจเหมาะสมกับสภาพพื้นที่จริง
ดูข้อมูลสำคัญที่ควรวิเคราะห์
- จำนวนนักเรียนและแนวโน้มในอนาคต
- จำนวนครูและบุคลากร
- ผลสัมฤทธิ์และคุณภาพผู้เรียน
- ตำแหน่งที่ตั้งและระยะทางระหว่างโรงเรียน
- สภาพเส้นทางและการคมนาคม
- ความพร้อมของโรงเรียนโดยรอบ
- อาคารสถานที่และทรัพยากร
- ข้อจำกัดของพื้นที่พิเศษ
- ความต้องการของผู้ปกครองและชุมชน
⚙️ กลไกขับเคลื่อนแผนสู่ความสำเร็จ
การบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ต้องดำเนินงานร่วมกันในหลายระดับ ดังนี้
📑 ภาคผนวกมีข้อมูลอะไรบ้าง?
📂 บัญชีรายชื่อโรงเรียนขนาดเล็กตามเป้าหมาย
จุดเด่นสำคัญของไฟล์ PDF ฉบับนี้ คือภาคผนวกที่รวบรวมข้อมูลและรายชื่อโรงเรียน ใช้สำหรับตรวจสอบข้อมูลตามแผน
- ตารางเป้าหมายการบริหารจัดการรายจังหวัด ปี 2569–2573
- บัญชีรายชื่อโรงเรียนขนาดเล็กที่ไม่มีนักเรียน จำนวน 286 แห่ง
- บัญชีรายชื่อโรงเรียนเป้าหมายปีการศึกษา 2569 จำนวน 583 แห่ง
- บัญชีรายชื่อโรงเรียนเป้าหมายปีการศึกษา 2570 จำนวน 655 แห่ง
- บัญชีรายชื่อโรงเรียนเป้าหมายปีการศึกษา 2571–2573
- ข้อมูลโรงเรียน สังกัด จังหวัด ตำบล และอำเภอตามตารางภาคผนวก
✅ สรุปสาระสำคัญสำหรับผู้บริหารและคณะครู
แผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ปีการศึกษา 2569–2573 มุ่งพัฒนาคุณภาพการศึกษา และบริหารทรัพยากรให้เกิดประสิทธิภาพ ผ่านการพิจารณาตามบริบทของแต่ละโรงเรียน
แนวทางสำคัญประกอบด้วย การพัฒนาและคงสภาพโรงเรียน การจัดการเรียนรวมกับโรงเรียนที่มีความพร้อม และการบริหารจัดการโรงเรียนที่ไม่มีผู้เรียน โดยคำนึงถึงคุณภาพ โอกาส ความเสมอภาค และความปลอดภัยของนักเรียน
ผู้บริหารและครูควรศึกษาเอกสารฉบับเต็ม โดยเฉพาะเป้าหมายรายปี School Mapping และบัญชีรายชื่อโรงเรียนในภาคผนวก พร้อมติดตามแนวปฏิบัติล่าสุดจาก สพฐ.
แหล่งข้อมูล: แผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก
ระยะ 5 ปี (ปีการศึกษา 2569–2573)
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
เรียบเรียงสรุปสาระสำคัญเพื่อเผยแพร่ความรู้
Loading PDF…
ใส่ความเห็น